แนวทางการวินิจฉัยและการรักษา Lymphoplasmacytic Enteritis (LPE) หรือชื่อเดิม คือ Inflammatory Bowel Disease (IBD)
ลักษณะโรค: โรคระบบทางเดินอาหารเรื้อรังในแมว (chronic enteropathy) ที่ตอบสนองต่อ steroids (with or without a concurrent dietary trial using a novel protein or hydrolyzed diet)
การตรวจวินิจฉัย
การตรวจพื้นฐาน
- CBC: ดูภาวะอักเสบ, ภาวะเลือดจาง (anemia), หรือภาวะ eosinophilia ในบางราย
- Serum biochemistry: albumin จะต่ำในราย severe LPE (IBD)
- ในทางตรงกันข้าม total protein อาจปกติ หรือสูงขึ้นจากการพบ concurrent hyperglobulinaemia
- Fecal exam: flotation + Giardia Ag test
Gastrointestinal-specific Tests
- ผลตรวจเลือดอื่นๆที่สำคัญต่อการวินิจฉัยและการพยากรณ์โรค ได้แก่ serum folate, serum cobalamin และ inorganic phosphorus
- serum cobalamin (Vit B12): มักต่ำในราย chronic enteropathy
- พิจารณาตรวจ fPL / ตรวจตับและทางเดินน้ำดีร่วมด้วย เนื่องจากโรคระบบทางเดินอาหารสัมพันธ์กับ triaditis
การตรวจอัลตราซาวนด์ลำไส้ (Ultrasound Findings)
ลักษณะที่สนับสนุน LPE/IBD:
- ในแมว LPE/IBD และ SCL จะพบผนังลำไส้ชั้น muscularis propria หนาตัวผิดปกติ
- พบ muscularis to submucosal ratio of > 1 (suggested of an abnormal bowel segment)
- อาจเห็น layering เปลี่ยนไปเล็กน้อย แต่ยังไม่เสียโครงสร้างทั้งหมด
- พบต่อมน้ำเหลือง jejunal lymph nodes โตขึ้น
การตรวจทางพยาธิวิทยา (Histopathology)
- การตรวจ histopath ยังคงเป็น gold standard ในการวินิจฉัย chronic enteropathy แต่ก็ยังมีความผิดพลาดในการแยก LPE/IBD กับ SCL (small cell lymphoma) เกิดขึ้นได้
- การตรวจวินิจฉัยอื่นๆ เช่น การตรวจทาง immunohistochemistry และการทำ clonality testing
- ผลพยาธิวิทยาที่พบ Lymphoplasmacytic infiltration ใน lamina propria สนับสนุน LPE/IBD
แนวทางการรักษา
- การใช้สเตียรอยด์ (steroids) หรือยากดภูมิคุ้มกัน (Immunosuppressive drugs)
- อาจร่วมกับการปรับอาหาร / หรือไม่ร่วม (with or without a concurrent dietary trial using a novel protein or hydrolyzed diet)
- โดยใช้อาหารชนิดโปรตีนใหม่ๆ (novel protein) หรืออาหารสูตรโปรตีนไฮโดรไลซ์ (hydrolyzed diet)
การรักษา LPE/IBD (Drug Protocol)
1) การใช้สเตียรอยด์ (steroids) หรือยากดภูมิคุ้มกัน (Immunosuppressive Drugs)
| ยา | ขนาดยาที่ใช้ | รูปแบบการให้ยา /ความถี่ | หมายเหตุ |
|---|---|---|---|
| Prednisolone | 2 mg/kg/day | แบบกิน โดยสามารถแบ่งให้ทุก 12 ชั่วโมง ขึ้นอยู่กับความสามารถในการทนต่อยาของแมวแต่ละตัว | จากนั้นค่อยๆลดขนาดยา ทีละ 25% ทุก 3–4 สัปดาห์ |
| Budesonide | 3 mg/m² | แบบกิน วันละครั้ง (q24h) | เป็นยาทางเลือก (alternative drug) ในแมวที่ไม่สามารถทนต่อ systemic steroids ได้ เช่น แมวที่เป็นโรคเบาหวาน |
| Chlorambucil | 2 mg per cat 20 mg/m² | แบบกิน ให้แบบต่อเนื่อง (continuous protocol) โดยเจ้าของให้ยาเองที่บ้าน ทุก 48-72 ชั่วโมง แบบกิน โดยให้เป็นช่วงๆ (pulse-dose protocol) ทุก 2-3 สัปดาห์ | ใช้ในรายที่ IBD ดื้อต่อการรักษา (Refractory IBD) หรือ เป็น SCL (small cell lymphoma) สามารถเพิ่ม chlorambucil เข้าไปในแผนการรักษาได้ |
ในแมวที่มีภาวะดูดซึมสารอาหารบกพร่องอย่างรุนแรง (severe malabsorption) อาจเริ่มรักษาด้วยการฉีด dexamethasone ใต้ผิวหนัง (subcutaneous injections) ในช่วงแรกของการรักษา จนกว่าโรคจะถูกควบคุมให้อยู่ในเกณฑ์ที่ดีขึ้น (เมื่ออาการดีขึ้นแล้วจึงพิจารณาปรับรูปแบบเป็นยากินแทน)
การลดขนาดยา (Tapering Prednisolone)
- พิจารณาลดขนาด prednisolone ทีละ 25% ทุก 3–4 สัปดาห์ จนกว่าจะได้ขนาดยาต่ำสุด ที่ยังควบคุมอาการได้ผล
(lowest effective dose) - หากอาการกลับมา (relapse) สามารถเพิ่ม dose ยาโดยกลับไปใช้ dose ก่อนหน้าได้
2) การปรับอาหาร (Diet Trial) – with or without a concurrent dietary trial using a novel protein or hydrolyzed diet
| ประเภทอาหาร | รายละเอียด | ระยะการทดสอบ |
|---|---|---|
| Novel protein diet | ใช้โปรตีนใหม่ๆที่สัตว์ไม่เคยกินมาก่อน (เช่น เป็ด, กวาง, ปลาบางชนิด) | อย่างน้อย 2–4 สัปดาห์ (ใช้เป็น long-term diet ได้) |
| Hydrolyzed protein diet | โปรตีนไฮโดรไล์ที่มีขนาดโมเลกุลเล็ก น้อยกว่า 10,000 ดาลตัน เพื่อลดการกระตุ้น Gi musocal | อย่างน้อย 2–4 สัปดาห์ (ใช้เป็น long-term diet ได้) |
ข้อสำคัญ: ห้ามให้ขนม/อาหารนอกสูตรระหว่างช่วงทดสอบอาหาร
แผนการดูแลและติดตามผล (Monitoring & Recheck)
ระยะเริ่มต้น (ช่วง 4–6 สัปดาห์แรก)
- ติดตามความถี่และลักษณะอุจจาระ
- ประเมินน้ำหนักตัวทุก 2–4 สัปดาห์
- ติดตามความอยากอาหารและระดับกิจกรรม
อ้างอิงข้อมูล
Marsilio, S., Freiche, V., Johnson, E., Leo, C., Langerak, A. W., Peters, I., & Ackermann, M. R. (2023). ACVIM consensus statement guidelines on diagnosing and distinguishing low‐grade neoplastic from inflammatory lymphocytic chronic enteropathies in cats. Journal of veterinary internal medicine, 37(3), 794-816.
Marsilio S. Feline chronic enteropathy. J Small Anim Pract. 2021 Jun;62(6):409-419. doi: 10.1111/jsap.13332. Epub 2021 Apr 5. PMID: 33821508.
การเชื่อมต่อกับ Vetprima Clinical Compass
คุณสามารถดูรายการยา ขนาดยา กลุ่ม Core/Adjunct และตัวเลือกยาสำรองที่จัดทำแบบมาตรฐาน สำหรับ LPE/IBD ได้โดยตรงจากระบบ Vetprima Clinical Compass
เปิด DrugFilter สำหรับ LPE / IBD
