แนวทางการวินิจฉัยและรักษา Exocrine Pancreatic Insufficiency (EPI)
สัตว์ที่เกี่ยวข้อง: พบบ่อยในสุนัข โดยเฉพาะพันธุ์ German Shepherd, Rough Collie; พบในแมวได้แต่ไม่บ่อย
สาเหตุ: การสูญเสียความสามารถของตับอ่อนในการสร้างเอนไซม์ย่อยอาหาร โดยเฉพาะ lipase, amylase, protease ทำให้เกิด maldigestion และ malabsorption
ข้อมูลสรุปสำคัญสำหรับใช้ในคลินิก
- อุจจาระปริมาณมาก สีอ่อน มีกลิ่นเหม็นผิดปกติ
- น้ำหนักลดอย่างมาก แต่ยัง “กินเก่ง” (polyphagia)
- ขนหยาบ/ผิวหนังแย่จากการดูดซึมไขมันผิดปกติ
- ต้องตรวจ TLI (Trypsin-like Immunoreactivity) → ถ้าต่ำ = EPI
- รักษาตลอดชีวิตด้วยเอนไซม์เสริม + B12 + diet ปรับพิเศษ
อาการทางคลินิก
- น้ำหนักลดรุนแรง
- อุจจาระปริมาณมาก (voluminous stool)
- อุจจาระสีอ่อน มัน ลอยน้ำได้ (steatorrhea)
- กินเก่งผิดปกติ (polyphagia)
- ท้องอืด, flatulence, ขนหยาบ
การตรวจเพื่อวินิจฉัย
- TLI test: ตัวชี้ขาดในการวินิจฉัย (สุนัข < 2.5 µg/L = EPI)
- Cobalamin: มักต่ำ → ต้องเสริม
- Folate: อาจสูงจาก SIBO
- Fecal exam: ตรวจโรคร่วม เช่น Giardia
- Ultrasound: อาจพบตับอ่อนเล็กลง
Pathophysiology
- ตับอ่อนสร้างเอนไซม์ไม่เพียงพอ → ไขมัน โปรตีน คาร์โบไฮเดรต ย่อยไม่ได้
- เกิด maldigestion → ส่งผลต่อ microbiome → SIBO
- ขาด Cobalamin จากการดูดซึมผิดปกติ
Drug Protocol — EPI
การรักษาหลัก (Core Treatment)
Enzyme Replacement Therapy (สำคัญที่สุด)
| ชนิดเอนไซม์ | แนวทางให้ | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| Pancreratin เอนไซม์ทดแทน | 1 แคปซูลต่อวัน สามารถแบ่งผสมอาหารทุกมื้อ | มีสองขนาดคือ 250 mg = 5 kg/แคปซูล 500 mg = 10 kg/ แคปซูล |
Pancreatin 1 capsule ประกอบด้วย
Amylase, Lypase, Protease, Pectinase, Cellulase, Cobalamin(B12), Saccharomyces, FOS
จึงไม่จำเป็นต้องเสริม B12 , Probiotic , Prebiotic เพิ่มเติมในการใช้
การเสริม Cobalamin
- 250–1500 μg/ตัว SC สัปดาห์ละครั้ง × 6 สัปดาห์
- หลังนั้น ให้เดือนละครั้งตามระดับ
- จำเป็นอย่างยิ่งใน EPI ทุกตัว
Dietary Therapy
- อาหารย่อยง่าย ไขมันปานกลาง
- หลีกเลี่ยง high-fiber diet เพราะลดการดูดซึมเอนไซม์
- มื้อเล็ก หลายมื้อ
การรักษาเสริม (Adjunct Treatment)
Probiotic / Microbiome support
- ช่วยลด SIBO
- ปรับสมดุลแบคทีเรียในลำไส้
Antibiotics (เฉพาะเมื่อสงสัย SIBO)
- Tylosin หรือ Metronidazole 7–14 วัน
- ใช้เฉพาะเมื่อมี diarrheal flare-up
Monitoring & Recheck
- น้ำหนักตัวทุก 2–4 สัปดาห์
- ติดตามลักษณะอุจจาระ
- ตรวจ Cobalamin ทุก 2–3 เดือน
- ปรับขนาดเอนไซม์ตาม clinical response
แยกโรคที่มีอาการคล้ายกัน (Differential Diagnosis)
| โรค | จุดแยกสำคัญ |
|---|---|
| Chronic enteropathy (IBD) | ตอบสนองต่อ diet / steroid มากกว่า |
| Giardiasis | ท้องเสียเป็น ๆ หาย ๆ, น้ำหนักลดน้อยกว่า |
| Pancreatitis | ปวดท้องชัด, cPL สูง |
เปิดระบบเลือกยาใน Vetprima Clinical Compass
สามารถเข้าไปดูรายละเอียดการใช้ยา สำหรับ EPI ได้ที่ Vetprima clinical compass
