แนวทางการวินิจฉัยและรักษา Acute Gastritis
สัตว์ที่เกี่ยวข้อง: สุนัขและแมวทุกช่วงวัย
สาเหตุ: การอักเสบเฉียบพลันของกระเพาะอาหาร มักสัมพันธ์กับการกินอาหารผิดปกติ (dietary indiscretion), อาหารบูดเสีย, ของเล่น/สิ่งแปลกปลอม, ขนมที่ไม่เคยกิน, ความเครียด, ยาบางชนิด (NSAIDs, corticosteroid), สารพิษ หรือการติดเชื้อไวรัส/แบคทีเรียบางชนิด
ข้อมูลสรุปสำคัญสำหรับใช้ในคลินิก
- อาเจียนเป็นอาการหลัก (vomiting)
- ส่วนใหญ่ดีขึ้นใน 24–72 ชม. หาก supportive therapy เหมาะสม
- หากอาเจียนมาก → เสี่ยง dehydration และ electrolyte imbalance
- Antibiotic ไม่ใช่ first-line
- Red flags ที่ต้องระวัง: อาเจียนพ่นแรง, มีเลือด, เจ็บท้องมาก, shock, ซึมรุนแรง, ไม่กินนาน > 24–36 ชม.
ประวัติและอาการทางคลินิก
- อาเจียนเป็นครั้งคราวหรือหลายครั้ง
- เบื่ออาหาร, ซึมเล็กน้อย–ปานกลาง
- อาจมีท้องเสียร่วม หรือไม่มีก็ได้
- อาจพบ dehydration ระดับเล็กน้อย–ปานกลาง
การตรวจพื้นฐานที่ควรทำ
- PCV/TP: ประเมินการขาดน้ำ
- Glucose: โดยเฉพาะในลูกสัตว์หรือสัตว์เล็ก
- Electrolytes (K+, Na+, Cl-): สำคัญมากในสัตว์ที่มีการอาเจียนรุนแรง
- Fecal exam: ควรทำหากมีท้องเสียร่วมด้วย
- X-ray: พิจารณาในรายที่สงสัย Foreign body
การตรวจเฉพาะทางทางเดินอาหาร
Ultrasound Findings
- ผนังกระเพาะหนาขึ้นเล็กน้อย (mild thickening)
- mucosal echogenicity เปลี่ยนแปลง
- fluid retention ในกระเพาะ
- ไม่มี sign ของ obstruction → หากมีกระเพาะและลำไส้โป่งมาก ต้องระวัง foreign body
แนวทางการรักษาหลัก
- ประเมินภาวะขาดน้ำ + ให้สารน้ำ
- ควบคุมอาเจียนและคลื่นไส้
- งดอาหารสั้น ๆ (6–12 ชม.) → หลังนั้นเริ่มอาหารย่อยง่าย
- หลีกเลี่ยงการให้ antibiotic ถ้าไม่มี systemic sign
Drug Protocol — Acute Gastritis
การรักษาหลัก (Core Treatment)
การให้สารน้ำ (Fluid Therapy)
- Balanced crystalloid ปรับตาม dehydration
- พิจารณา KCl supplement หากมี hypokalemia
ยาลดอาเจียน (Antiemetics)
| ยา | ขนาด | Route | Interval | หมายเหตุ |
|---|---|---|---|---|
| Maropitant | 1 mg/kg | SC/IV | q24h | ยาเลือกแรก |
| Ondansetron | 0.5–1 mg/kg | IV/PO | q8–12h | เสริมในรายคลื่นไส้มาก |
ยาเคลือบกระเพาะ (Gastric Protectants)
| ยา | ขนาด | การให้ |
|---|---|---|
| Famotidine | 0.5–1 mg/kg | PO q12–24h |
| Omeprazole | 1 mg/kg | PO q24h |
การรักษาเสริม (Adjunct Treatment)
Probiotic / GI support
- Probiotic วันละครั้ง 5–7 วัน
- GI diet ที่ย่อยง่าย: low fat, GI diet
อาหารสูตรทางเดินอาหาร
Analgesia
- Opioid (buprenorphine) หากมีปวด
- หลีกเลี่ยง NSAIDs โดยเฉพาะในสัตว์ที่ขาดน้ำหรือมี risk ulcer
โภชนบำบัด (Nutritional Management)
- งดอาหารระยะสั้น 6–12 ชม. → จากนั้นเริ่มอาหารย่อยง่าย
- แบ่งมื้อ 3–6 มื้อ/วัน
- เลี่ยงอาหารไขมันสูง หรือขนมสัตว์เลี้ยงช่วงฟื้นตัว
แผนการติดตาม (Monitoring & Recheck)
- หากอาเจียนไม่ดีขึ้นภายใน 24–48 ชม. → ต้องตรวจเพิ่ม
- ติดตาม hydration และ electrolyte ในรายรุนแรง
- หากสงสัย foreign body → ultrasound หรือ X-ray
เปิดระบบเลือกยาใน Vetprima Clinical Compass
เปิด DrugFilter สำหรับ Acute Gastritis
