Acute Diarrhea

---

การวินิจฉัย

การตรวจพื้นฐานที่ควรทำ (Minimum Database)

• PCV/TP เพื่อประเมินระดับการขาดน้ำและโปรตีน
• Blood glucose โดยเฉพาะในสัตว์เด็ก
• Fecal flotation + Giardia Ag test
• Direct smear มองหา protozoa หรือแบคทีเรียบางชนิด
• Parvo SNAP test สำหรับลูกสุนัขที่เสี่ยง

การตรวจเพิ่มเติมในเคสรุนแรง

• CBC/chemistry: ประเมิน leukopenia, electrolyte imbalance
• cPL/fPL: เมื่อสงสัยตับอ่อนอักเสบ
• Ultrasound ช่องท้อง: คัดกรองลำไส้อุดตันหรือพยาธิสภาพอื่น

เกณฑ์อัลตราซาวนด์ที่สำคัญ (Ultrasound Criteria)

ความหนาผนังลำไส้ปกติ:

• สุนัข: jejunum 2–5 mm, duodenum 3–6 mm
• แมว: jejunum < 2.5 mm, duodenum < 2.8 mm

ลักษณะที่พบบ่อยในท้องเสียเฉียบพลันแบบไม่ซับซ้อน:

• ลำไส้มีของเหลวมากขึ้นเล็กน้อย
• Layer ของผนังลำไส้ยังปกติ
• Mucosal interface ขาวขึ้นเล็กน้อย

ลักษณะที่ควรระวัง:

• Loss of layering → IBD/lymphoma
• Hypomotility รุนแรง → pancreatitis
• Dilated intestines มาก → อุดตัน

---

แนวทางการรักษา (ตาม WSAVA)

หลักการสำคัญ: ส่วนใหญ่ไม่จำเป็นต้องใช้ยาปฏิชีวนะ มุ่งเน้น Fluid + Diet + Probiotic เป็นหลัก

---

ชุดการรักษาแบบเป็นขั้นตอน (Drug Protocol)

1) การให้สารน้ำ (Fluid Therapy) – การรักษาหลัก

วิธีการ	แนวทางการให้	หมายเหตุ
Balanced crystalloid (LRS/Plasmalyte)	Shock dose (สุนัข): 20–30 ml/kg bolus Maintenance: 40–60 ml/kg/day ปรับตามระดับการขาดน้ำ	ประเมิน CRT, mentation, pulse, urine output

2) โภชนบำบัด (Diet Therapy)

ชนิดการให้อาหาร	แนวทาง	หมายเหตุ
อาหารสูตร GI	เริ่ม 25–50% ของ RER แล้วเพิ่มตามความทน	แบ่งให้เป็นมื้อเล็ก 3–6 มื้อต่อวัน
งดอาหาร	ไม่แนะนำ	ยกเว้นอาเจียนรุนแรงมาก

3) Probiotic / Synbiotic

ผลิตภัณฑ์	แนวทางใช้
Probiotic (Lactobacillus / Enterococcus)	ให้ตามฉลาก วันละครั้ง 5–7 วัน

---

การรักษาเสริมตามอาการ (Adjunct Therapy)

1) ยาแก้อาเจียน (Antiemetics)

ยา	ขนาดยา	เส้นทาง	ความถี่	หมายเหตุ
Maropitant	1 mg/kg	SC/IV	วันละครั้ง	ใช้เมื่ออาเจียนรุนแรง
Ondansetron	0.5–1 mg/kg	IV/PO	q8–12h	เหมาะกับเคสคลื่นไส้มาก

2) ยาลดอาการท้องเสีย / ปกป้องทางเดินอาหาร

ยา	การให้	หมายเหตุ
Smectite / Kaolin-pectin	ตามฉลาก q8–12h	ใช้ 2–3 วันแรก
Famotidine / Omeprazole	Famotidine 0.5–1 mg/kg	ใช้เมื่อมี risk แผลในกระเพาะ

3) ยาปฏิชีวนะ (ใช้เฉพาะเมื่อมีข้อบ่งชี้)

ข้อบ่งชี้: มีไข้, systemic illness, neutropenia, AHDS, ถ่ายเลือดเยอะมาก

ยา	ขนาดยา	Route	Interval	ระยะเวลา	หมายเหตุ
Ampicillin	20–30 mg/kg	IV	q8h	3–5 วัน	first-line เมื่อมี systemic sign
Amoxicillin-clavulanate	12.5–20 mg/kg	PO	q12h	5–7 วัน	เริ่มใช้เมื่อกินได้
Fluoroquinolone	5 mg/kg	PO/IV	q24h	ตามดุลพิจารณา	cover gram-negative ในเคสรุนแรง

---

ขั้นตอนการดูแลตามลำดับเวลา

วันแรก (Day 0)

• ตรวจ PCV/TP, glucose, fecal test, Giardia Ag
• ตรวจ Parvo (ลูกสุนัข)
• ให้สารน้ำตามความรุนแรง
• ลดอาเจียน (ถ้ามี)
• เริ่มอาหารสูตร GI
• เริ่ม Probiotic

วันที่ 1–2

• ประเมินการกิน/การดื่มน้ำ
• ถ้ายังอาเจียน → ปรับยา
• ถ้ายังท้องเสียมาก → ทำ CBC/chem/US

วันที่ 3–5

• ส่วนใหญ่จะดีขึ้นอย่างชัดเจน
• ถ้ายังไม่ดีขึ้น → พิจารณา Giardia ซ้ำ หรือ Chronic Enteropathy

---

การจัดการด้านโภชนาการ

• ควรเริ่มอาหารเร็วที่สุด
• เลือกสูตร GI ย่อยง่าย ไขมันต่ำ
• แบ่งเป็นมื้อย่อย 3–6 มื้อ
• งดของกินเล่นทุกชนิด

---

แผนการติดตาม (Monitoring)

เคสรักษานอก (OPD)

• นัดตรวจซ้ำ 48–72 ชั่วโมง
• ถ้าไม่ดีขึ้น → ตรวจ CBC/chem/US

เคสพักรักษาในโรงพยาบาล

• ประเมิน hydration ทุก 4–6 ชม.
• ตรวจ electrolytes วันละ 1–2 ครั้ง
• ประเมิน pain score

---

แยกโรคที่อาการคล้ายกัน (Differential Diagnosis)

โรค	เบาะแสสำคัญ
Parvovirus	ลูกสุนัข, leukopenia, ถ่ายเลือดมาก
Pancreatitis	ปวดท้อง, lipase/cPL สูง, ตับอ่อนผิดปกติใน US
Giardia	ท้องเสียเป็นๆ หายๆ, น้ำหนักลด, Giardia Ag+
AHDS	PCV > 55%, TP ต่ำ, ถ่ายเลือดเฉียบพลัน

---